Xâm nhập mặn
Xâm nhập mặn là hiện tượng đất và nước chứa hàm lượng nồng độ muối vượt mức cho phép do nước biển xâm nhập trực tiếp vào đất liền, khi xảy ra triều cường, nước biển dâng hoặc cạn kiệt nguồn nước ngọt. Là hiện tượng tự nhiên, xảy ra hàng năm, có tính chu kỳ và có khả năng dự báo.
Các yếu tố ảnh hưởng tới xâm nhập mặn
– Vị trí địa lý và địa hình: Các khu vực bị xâm nhập mặn đều ở ven biển nơi tiếp giáp giữa nước mặn và nước ngọt. Địa hình càng trũng thấp thì khả năng ngập úng nước biển càng cao.
– Khí hậu: Vào mùa mưa lượng nước cung cấp cho mạch nước ngầm nhiều, lượng nước từ sông suối đổ về nhiều nên khả năng xâm nhập mặn của nước biển giảm xuống. Mùa khô, lượng nước cung cấp cho nước ngầm bị giảm xuống dẫn tới nước biển có cơ hội xâm nhập sâu hơn vào đất liền
– Nhiệt độ: Nhiệt độ càng cao, khả năng bốc hơi nước càng lớn, nước bay hơi nhiều dẫn tới giảm mực nước bề mặt và nước ngầm. Vì vậy những năm nhiệt độ cao hơn trung bình thì mức độ xâm nhập mặn thông thường cũng cao hơn.
– Biên độ triều cường: nước mặn xâm nhập theo chu kỳ của triều cường và mức độ phụ thuộc nhiều vào mức độ của triều cường, đặc biệt ở khu vực cửa sông.
Tình trạng xâm nhập mặn ở Việt Nam hiện nay
Xâm nhập mặn ở Việt Nam đang diễn ra ngày càng trầm trọng, đặc biệt ở khu vực ĐBSCL. Liên tiếp nhiều năm, ranh mặn 4g/l lập kỉ lục. Trên nhiều lưu vực sông như Vàm Cỏ Đông, Vàm Cỏ Tây,… ranh mặn tiến sâu vào đất liền từ 50-60km, có năm lên tới 100km. 13/13 tỉnh, thành phố thuộc khu vực bị ảnh hưởng bởi xâm nhập mặn. Các nhà khoa học dự báo nếu nước biển tiếp tục dâng với mức như hiện tại thì tới năm 2100, gần một nửa diện tích ĐBSCL sẽ ngập nước biển.
Xâm nhập mặn ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng đối với hoạt động sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt. Nhiều diện tích nông nghiệp bỏ hoang, không thể canh tác do hạn hán và nhiễm mặn. Đời sống sinh hoạt của con người ở các khu vực nhiễm mặn cũng bị ảnh hưởng do thiếu nước ngọt sinh hoạt.
Vì sao xâm nhập mặn ngày càng trầm trọng
Nguyên nhân trực tiếp: Biến đổi khí hậu bao gồm: hiệu ứng nhà kính, nhiệt độ tăng, nước biển dâng và các kiểu thời tiết cực đoan (bão lũ, hạn hán,…) là nguyên nhân trực tiếp khiến tình hình xâm nhập mặn ngày càng trầm trọng.
Nguyên nhân gián tiếp: hoạt động sản xuất – sinh hoạt của con người, khai thác quá mức nguồn tài nguyên thiên nhiên dẫn tới biến đổi khí hậu, biến dạng địa hình, dòng chảy, sụt giảm nguồn nước ngầm, ô nhiễm.
Giải pháp giảm thiểu xâm nhập mặn
Giải thiểu biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường là giải pháp xuyên suốt, trọng tâm trong giảm thiểu tác hại của xâm nhập mặn. Song song với đó là các giải pháp mang tính thích nghi với điều kiện môi trường. Cụ thể: phát triển các giống cây trồng vật nuôi thích ứng, phát triển tốt trong môi trường hạn mặn, ứng dụng khoa học kỹ thuật trong xử lý nguồn nước,…
